Deniz Kaşifi nedir?

İnsansız bir su altı planörü

Deniz Kaşifi, insansız ve otonom bir su altı planörü: denize bırakıldıktan sonra önceden belirlenen rotada haftalarca kendi başına dalıp çıkıyor. İngilizcede bu tür araçlara “glider” deniyor; Deniz Kaşifi adı da modelinin adı olan SeaExplorer’ın Türkçesi.

Nasıl hareket ediyor?

Pervanesi yok. İçinde bulunan yağ haznesi (balonu) ve ağır pilin hareketi sayesinde suyun içinde yavaşça hareket ediyor. Gövdesindeki yağ balonunu şişirip söndürerek hacmini değiştirerek suyun içinde batıp çıkabiliyor. İçerisindeki pilin ileri geri hareketi sayesinde cihaz öne veya arkaya doğru yönleniyor. Pilin sağa veya sola hareketi ise cihazın dönmesini sağlıyor. Kaşif, su içerisinde yavaşça aşağı süzülüp sonrasında tekrar yukarı çıkıyor. Hem inerken, hem de çıkarken ölçümler yapıyor. Bu yöntemle çok az enerji harcadığı için haftalarca denizde kalabiliyor.

Ne ölçüyor?

Her dalışta suyun sıcaklığını, tuzluluğunu, klorofil-a miktarını, bulanıklığını, içindeki oksijen ve nitrat konsantrasyonunu derinlik boyunca ölçüyor. Birkaç saatte bir yüzeye çıkıp konumunu ve topladığı veriyi uydu üzerinden gönderiyor, ardından yeniden dalıyor.

Neden önemli?

Geleneksel araştırma gemilerinin denize çıkamadığı en sert fırtınalarda, gemiyle ölçüm yapılamayan zaman ve yerlerde haftalarca kesintisiz görev yapabilen Deniz Kaşifi, Türkiye denizlerindeki çalışmalarımızda kritik bir rol üstleniyor. Uyduların yalnızca yüzeyi görebildiği, gemilerin ise yakalayamadığı kısa ömürlü girdapları, akıntı cephelerini ve deniz ısı dalgalarını sürekli olarak izlememizi sağlayan bu araç; denizlerimizin sağlığını ve iklim değişikliğinin etkilerini uzun vadeli verilerle gözler önüne sermemizi sağlıyor.

Kim yürütüyor?

Deniz Kaşifi çalışmalarını ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü yürütüyor. Deniz Kaşifi, Türkiye İş Bankası’nın desteğiyle denizlerde.